پژواک هنر و اندیشه

در ادبيات سياسى، نهضت اسلامی افغانستان كتاب اسطوره شکسته به معناى فنّى و دقيق كلمه، از متون دست اوّل تاريخ‏ است؛ روايتى رئال‏ ، مراسله ای كاملا صادقانه و بیطرفانه از متن و بطن حادثه است كه راوى آن بنا به مسئوليت عقيدتى خود، رويدادى را گزارش كرده كه خود آن را ديده و يا از شاهدان و دست اندركاران حادثه شنيده است. ويژگى برتر و ممتاز روايت او، انتقال روح و حقيقت  انسانى نهضت و واقعيّت و ماهيت شيطانى حادثه در اندام تاريخ  است، يعنى حصول آگاهى و دريافت حقيقت و واقعيت و هشدار حادثه و خطرى مكرّر در سرشت و سرنوشت نهضتهاى تاريخى اسلام. از اين رو است كه كتاب  حكايت ديروز و امروز و فرداى ما است و دقيقا به همين دليل هماره در تاريخ حاكم بايكوت و ممنوع شده و مهجور مانده و همچنان ناشناخته است. كتاب حكايت نهضتى است كه در برهوت تاريخ از بلنداى هندوکشآغاز شد و در بستر خويش ايده‏آلهاى تاريخى انسان را نهفته داشت كه ناگهان در آغاز شكوفائى و جوانى، دچار حادثه شد، استحاله گرديد و همچنان در تاريخ ماند؛

هيولايى هول آور، چون پوستينى وارونه بر اندام  خواجگان  عصر و نسل دست به دست گرديد. كتاب مى‏گويد كه در اين نهضت، نخبگان فرصت طلب و شيفتگان قدرت، اين مظاهر تزوير و فريب خلق كه از آغاز به طمع قدرت به صف نهضت پيوسته بودند، با قصد و نيّت قبلى، در پى يك كودتا بر آن غالب آمدند و بدينسان اضداد نهضت و اوباش و سفلگان به روى آمدند و صاحبان و وارثان و ياران و فرزندان راستين نهضت بايكوت، مطرود و مقتول شدند. كتاب مى‏گويد كه غصب به تمامى معناى كلمه در موجّه‏ترين و مقدّس‏ترين شكل ممكن خود را نشان داد و شكوفه‏هاى ايمان و آرمان و اميد امّتى در آتش كودتا سوخت و بر خاكستر سرد و سياه آن علفهاى هرز روئيد و چراگاه حراميان و اوباش گرديد و بدينسان ادبار و ارتداد و اعتزال سياسى، شیعهآغاز شد و نفرت و نكبت جانشين حسرت گرديد. كتاب مى‏گويد كه ملت آنچنان دچار فلج انديشه و خود باخته و فريفته مظاهر تزوير گرديد و آن چنان از دوستى گوسالگان سامرى لبريز شد كه در برابر چشمش صاحبان و وارثان و فرزندان نهضت قربانى شدند و او سلام و صلوات مى‏فرستاد و با غاصبان و قاتلان و كودتاچيان و حراميان همدست بود. تا كه در سايه حماقت و جهالت و سكوت و سازش و كرنش او، بنيان رژيمى پليد و سياه هشته شد كه تاريخ را به تباهى كشيد و شب يلداى انسان را رقم زد. كتاب روايت گذشته و منفرد و بريده از زمان حال نيست كه در اقصاى تاريخ يقه يك يا چند نفر را بگيرد و اذهان را از حالشان به گذشته دور بكشاند، اسطورروايت فرقه‏اى و كلامى نيست كه در قاموس جنگ فرقه‏ها بگنجد و در بايگانى تاريخ رسمى به كار تحقيق آيد، بلروايتى است جاندار و محسوس و ملموس كه تمام تاريخ انقلاب را در بر مى‏گيرد. بنا بر اين بر خلاف دريافت وحدتيان روشنفكر، كتاب اسطورهكلوخ انداز تفرقه و تجزيه امت نيست تا صفى را آشفته سازد و جبهه‏اى متحد را پراكنده كند، و نيز بر خلاف پندار ولايتيان مقدّس و محزون و پرهيزكار و عارى از حضور در زمان و تاريخ، كتاب  روايتى ملودرام و تراژيك و يا مرثيه‏اى در رثاى گذشته نيست، چرا كه در اين كتاب سخن از هماره شكستن حرمت است و هماره به بند كشيدن شیعه و هماره به آتش كشيدن كانون توحيد ، كه در پى هر نهضتى و برخاستن هر غارتى و غصبى و ارتداد و سبّ و لعن و نفرت و نكبتى پهلوى فاطمه و فرق على و قلب حسن و حلقوم حسين شكسته و شكافته و پاره پاره و بريده مى‏شود كه سخن از مذهب فاطمه و على و حسين است و حضور هماره آنان در نهضتهاى تاريخى اسلام. در اين كتاب سخن از هماره غصب حقّ على و تحريف حقيقت على است، در اين كتاب سخن از هماره پديدار شدن سقيفه است و هماره حضور مشايخ آن در تاريخ، در اين كتاب سخن از هماره ربذه عثمان است و هماره مطبق معاويه و مذبح يزيد، در اين كتاب سخن از هماره حضور حقّ على و حقيقت على و تجلى آن در هر نهضت اسلامى است كه على و مذهب على روح حاكم بر آرمانهاى متعالى انسانى نهضتهاى اسلامى تاريخ است. كتاب سليم فحشنامه شعوبيه پسند نيست؛ اگر مى‏خوانيم كه در آن محشر كبرى و اوج مظلوميت حقّ و گستاخى و وقاحت غصب، و پس از آن همه استدلال و استناد و احتجاج به آيات ربّانى و نصوص نبوى و اذعان به اجماع مكرر امّت در حقانيت و امامت و خلافت على و آل، گوشى بدهكار نيست و جز لبخند كريه و فوق العاده دردناك كه از هزاران‏ زخم تازيانه و شمشير سوزنده‏تر است، پاسخى نيست و صاحبان و وارثان حقّ و حقيقت و نهضت در ملاء عام و هياهوى عوام كه تماشاچى صحنه شده‏اند كارى نتوانند كرد، آرى اگر در پى چنين هنگامه‏اى از توطئه و فريب و غصب و غارت و درد و رنج، مى‏بينيم كه ناگهان على بن ابى طالب، ابو ذر، سلمان، و ... با نخبگان فرصت طلب غاصب كودتاچى دست به يقه مى‏شوند و به افشاى گذشته و روابط پشت پرده و سازش و كرنش و ضعف و زبونى دوران مبارزه و نهضت مى‏پردازند، اين فحاشى نيست كه كسى را ناخوش آيد، اين رويارويى يك موحّد مؤمن مبارز است كه از پگاه نهضت، رنج و شكنج بسيار ديده و در همه صحنه‏هاى مبارزه و نبرد حضور داشته و اينك مى‏بيند كه با كمال وقاحت و پررويى فرصت‏طلبانى با آن پيشينه پنهان از چشم خلق كه از سر طمع قدرت به نهضت پيوسته و در عين حال خوش زيسته و خوش خورده و خراميده و پروار شده‏اند و در هنگامه مبارزه و نبرد فرار را بر قرار ترجيح داده و تماشاچى بوده و در نهان با دشمن ساخته و كنار آمده‏اند و اينك صاحب و وارث نهضت شده و بر اريكه قدرت تكيه زده‏اند. و اگر مى‏بينيم كه در جا جاى اين گزارش سرخ، گاه كار به افشاى ماهيّت پشت پرده مظاهر فريب خلق و غاصبان حق كشيده شده، اين فحّاشى نيست بلكه رويارويى صاحبان و وارثان نهضت با اضداد نهضت است كه با تزوير و فريب، چشم و گوش خلق را كور و كر كرده و امتى را در جور و جهل فرو برده و مى‏خواهند تباهى تاريخى بيافرينند. و اگر مى‏بينيم كه پرده از باورهاى عقيدتى- سياسى، مبارزاتى نخبگان برداشته مى‏شود در جهت بيدار ساختن خلق است كه خرناس مى‏كشند و تن به خوارى و ذلّت كودتا داده و نظام جور و جهل جاهلى را مدينه فاضله اسلامى انگاشته‏اند. و اگر مى‏شنويم كه در مورد سرنوشت ميراث وحى و كيفيّت و كميّت آن نگرانى بسيار وجود دارد و احتمال توطئه و تحريف مى‏رود، اين نگرانى كاملا معقول و منطقى است چرا كه هماره در تاريخ، اضداد نهضتها و غاصبان و قاتلان در جهت محو حقايق و اسناد و دستاوردهاى نهضت كوشيده‏اند و خود به جعل و خلق سند پرداخته‏اند تا حاكميت غاصبانه و ظالمانه خويش را توجيه كنند و براى نااهلان بى‏هويّت و اصل، اصالت و شرافت فطرى و فكرى بسازند. و اگر مى‏بينيم كه بر فضايل على و آل تأكيد بسيار رفته و در هر روايتى سخن از افضليّت و اعلميّت و ويژگيها و برتريهاى انسانى على است و گاه فضايل اوج گرفته و فراتر از تلقى امروز ما از على و آل است، اين غلوّ به معناى منفى كلمه نيست كه در آن هنگامه فريب و تزوير و جعل و خلق فضيلت، ضرورتى عقيدتى- سياسى بوده چرا كه قداست دروغين مظاهر فريب و تزوير، اعجاب خلق را بر انگيخته بود و سازمان تبليغات خلافت غصب به جعل و خلق شبانه روزى فضايل مظاهر فريب پرداخته بود. و براستى مگر كيست كه على را انسان برتر تاريخ نداند و اين فضايل در همين راستا است. و اگر مى‏بينيم كه در هر روايتى سخن از مبانى رهبرى على و آل است كه گويى هدف اصلى كتاب همين است، تكيه و تأكيد بر بزرگترين، مهمترين، اساسى‏ترين و حياتى‏ترين حقيقت مظلوم و مكتوم اسلام است كه تعيين‏كننده سرنوشت ديروز و امروز و فرداى ما است، حقيقتى كه متمّم و مكمّل رسالت و نبوّت و تعيين‏كننده سرنوشت نهايى انسان مسلمان در تاريخ است. با وجود بايكوت و طرد و نفى و محو تاريخى اين كتاب، رازى شگفت آن را جاودانه ساخته كه گويى اعجاز خداوندى است. اين كتاب كه به لطف اعجاز، حضور خويش را هماره در تاريخ حفظ كرده، كمتر توانسته مخاطب خويش را بيابد. بديهى است يافتن مخاطب مستلزم داشتن شرايط همسان است، اما با وجود شرايط همسان در صدر و ذيل تاريخ اسلام، آنچه باعث بيگانگى اين كتاب با مخاطبانش شده، شيوه معرّفى و عرضه آن بوده و مى‏باشد. پاسداران اين كتاب در سده‏هاى نخست هجرى شيعيان و علويان كفن بر دوش بوده‏اند. پس از رسميت و حكومت مذهب و حاكميت جناح محافظه كار و اشرافيت علمى بر سرنوشت عقيدتى و جنگهاى فرقه‏اى و تبهكارى خلافت و سلطنت تا جفاكارى دولتيان صفوى و عثمانى، اين كتاب در هياهوى خشونت و خون و گرد و غبار فرقه‏ها، همچنان متهم و محكوم و مهجور بود و تنها ولايتيان مقدّس و متّقى كه سوگوار گذشته‏هاى دور و طرفدار روايات ملودرام و تراژيك بودند، آن را پاس داشتند و در انتقال آن به نسل امروز كوشيدند كه بايد سپاسگزارشان بود. كتاب سليم در مجموع، اسناد حقانيّت يك نهضت است و آنچه بر آن گذشته و ادامه آن در تاريخ و تجلى جريان غصب در سرنوشت نهضتهاى تاريخى اسلام، كه توسط صاحبان و وارثان اصلى نهضت ارائه شده است، گزارشى مستند و متواتر از چگونگى شكل‏گيرى توطئه نخبگان عليه نهضت كه راوى آن خود معاصر و شاهد و درگير حوادث آن بوده و از زبان شاهدان و معاصران و صاحبان و وارثان و غاصبان و دشمنان و اضداد نهضت گزارش كرده است. تعبير دقيق منسوب به پيشواى معصوم ششم اسلام امامت از كتاب سليم به اسرار آل محمّد صلّى اللَّه عليه و اله و سلّم و اينكه هر كس آن را نبيند و نخواند از آنچه بر نهضت اسلام رفته چيزى نمى‏داند و اصولا حقيقت و واقعيت را نمى‏تواند بشناسد و تشخيص دهد و بفهمد، به معناى سرّى بودن و ممنوع بودن اين اسناد و گزارشهاست كه از آغاز كودتا و در طول خلافت غصب و رژيم‏هاى اموى- عباسى و دوران اقليت و محكوميت و ممنوعيت اسلام امامت، هماره خطرناك و مرگ آفرين بوده و دستگاه‏هاى سياسى- اطلاعاتى- امنيتى، خلافت غصب و رژيم‏هاى وابسته به آن در جستجوى اين اسناد بوده تا نابودشان سازند. بنا بر اين بر خلاف پندار شايع و عاميانه، اسرار آل محمّد صلّى اللَّه عليه و اله و سلّم سوكنامه كلاسيك‏ يا غمنامه‏ و مرثيه‏ نيست بلكه به معناى اسناد سرّى و ممنوعه نهضت اسلام است، اسناد توطئه و خيانت نخبگان و سران به نهضت و آرمان اسلامى و ايده‏آل مسلمانان كه براى شناخت حقيقت نهضت و واقعيت توطئه و سير تحوّل فلسفه غصب در تاريخ سياسى اسلام، بايد به اين اسناد دست يافت. از اين رو، كتاب سليم در حوزه ادبيات سياسى اسلام جاى دارد و كسانى مى‏توانند آن را به درستى و شايستگى درك كنند كه در تاريخ سياسى- كلامى اسلام حضور دارند، داراى شمّ تاريخى سياسى هستند و خود را در صدر و ذيل تاريخ اسلام احساس مى‏كنند؛ با دردهاى على همدرد و همچون او در تاريخ و زمانشان هماره تنهايند و از جهل امّت در رنجند و چون ابو ذر تنهاى هميشه ربذه و چون سلمان آواره هميشه ديارها و مانند ياران و پيروان اندك او در آن هنگامه غصب و غارت و پليدى و تباهى و سياهى روزگارشان به سكوت سرخ تن داده و بوزينگان نر و ماده را مى‏بينند كه چگونه بر منبر پيامبر جست و خيز دارند و بر خون و گور شهيدان جشن غصب و غارت گرفته‏اند. بدينسان است كه روايت سليم روايتى درون حسّى‏ است و خصلت ذاتى آن انتقال روح و حقيقت و واقعيت و چگونگى حوادث در احساس مخاطبان مى‏باشد و كتاب سليم در كلّ، نوعى تاريخ پراگماتيك‏ است يعنى علل و دلايل حوادث يا روابط علت و معلولى پديده‏ها را نشان مى‏دهد و مشتركات مستمر آنها را به صورت جريانى تاريخى مبرهن مى‏سازد و مبيّن فلسفه تاريخ اسلام است.